|
Er hægt að stytta hringveginn um 50 km? |
|
|
|
Er mögulegt að stytta hringveginn á Norðurlandi einu um 50 km? Geta vegaframkvæmdir verið „gróðafyrirtæki?“
Er hægt að gera áætlun um samgönguframkvæmdir sem byggir á einu markmiði fyrir landið allt?
Allt voru þetta spurningar sem komu upp á fundi sem flutningasvið SVÞ hélt í vikunni undir yfirskriftinni „Er til rétt aðferð til að forgangsraða samgönguframkvæmdum“.
Kveikjan að fundinum nú var sú ákvörðun sveitarfélagsins Blönduóss að
hafna erindi Leiðar ehf. um að gera ráð fyrir hringvegi númer eitt á
Svínavatnsleið í stað vegstæðisins í gegnum Blönduós þar sem vegurinn
liggur nú. Það vakti forvitni að fá að vita hvort að ákvarðanir um
samgöngubætur eins og möguleg stytting hringvegarins um 13 km á þessari
leið gæti verið alfarið í höndum sveitarfélags á svæðinu eða hvernig
ákvarðanatöku væri yfirhöfuð fyrirkomið um samgöngubætur eins og slík
stytting hringvegarins hlýtur að vera.
Jón Þorvaldur Heiðarsson frá Háskólanum á Akureyri kynnti
arðsemisútreikninga sína og hugmyndir að mögulegum vegstyttingum. Sýndi
dæmi um mögulegar styttingar á Norðurlandi einu um 50 km á
hringveginum.
Eiríkur Bjarnason verkfræðingur hjá Vegagerðinni fór yfir sögu
vegagerðar í landinu og taldi að forgangsröðun samgöngukvæmda síðustu
hundrað árin hafi byggst á því viðfangsefni sem við var að etja á
hverjum tíma. Fyrst snerist málið um að búa til vegi, síðar var farið
að huga að gerð þeirra.
Hjalti Jóhannesson og Kjartan Ólafsson frá Háskólanum á Akureyri kynntu
rannsóknir sínar um „bestu“ aðferð til að forgangsraða
samgönguframkvæmdum hér á landi. Niðurstöður rannsóknar þeirra var að
hvað samgöngur varðaði byggju tvær þjóðir í landinu og það væri
ógjörningur að búa til eina samræmda stefnu til að forgangsraða
samgönguframkvæmdum fyrir landið allt. Þarfirnar væru svo ólíkar að
annars vegar væri enn verið að tala um að komast í vegasamband á meðan
annars staðar væri óskað eftir tvöföldun akreina. Þessar ólíku þarfir
landsmanna gerðu það að verkum að það yrði að flokka markmiðin með
vegagerð.
Ásdís Hlökk Theódórsdóttir kynnti sögu skipulagsmála á Íslandi og
hversu lítið formlegt skipulag hefur í raun verið viðhaft hér á landi
allt til ársins 1997. Í raun hefur formlegt heildarskipulag fyrir
landið allt aldrei verið viðhaft og er ekki enn. Frá 1964 til 1997 var
ríkisvaldið með forræði yfir skipulagi en það skipulagsvald var ekki
heildrænt skipulag fyrir landið allt heldur þröngt skilgreint
þéttbýlisskipulag eins og rammaskipulag er í dag. Vegagerð var í höndum
Vegagerðarinnar og skipulagsstjórnar ríkisins og ákvörðun um hvar vegur
var lagður var formlega þeirra án afskiptaréttar annarra. 1997 var
þessu kollvarpað og sveitarfélögin hafa í raun allt formlegt
skipulagsvald í dag þ.m.t. vegagerð. Ef að sveitarfélag vill ekki
breyta vegstæði ræður það því. Bæði þarf sveitarfélagið að setja
vegstæðið á aðalskipulag og einnig gefur sveitarfélagið út
framkvæmdaleyfi fyrir vegagerðinni.
Ásdís Hlökk endaði erindi sitt á því að taka dæmi um hvar
ákvörðunarvaldið liggur um mögulega breikkun Suðurlandsvegar frá
Reykjavík til Selfoss. Þar fer vegurinn um 7 sveitarfélög => 7
aðalskipulög, engin strategísk skipulagsstefna eða skipulagsákvörðun
liggur til grundvallar. Hvert og eitt þessara 7 sveitarfélaga getur
haft aðrar hugmyndir um lagningu, legu og útfærslu Suðurlandsvegar en
Vegagerðin!
Fundinn sátu ýmsir sérfræðingar um samgöngumál auk hagsmunaaðila í
flutningagreininni. Góðar umræður voru á fundinum um margar hliðar
þess hvernig ákvarðanir um samgöngubætur eru teknar. Greina mátti
samhljóm fundarmanna um að viðfangsefnið væri brýnt þ.e. að það væri
ástæða til að ræða mögulega ágalla á núverandi kerfi og velta upp
hugmyndum að breytingum á því. Þá mátti líka greina að fundarmenn
virtust sammála um að það væri brýnt að gera breytingar á núverandi
kerfi í þá veru að taka þyrfti upp faglegra verklag fyrir
ákvarðanatöku. Arðsemismat framkvæmda þar sem forsendur væru þekktar og
samræmdar á milli verkefna væru eitt þeirra verkfæra sem þyrfti að taka
inn en enginn var þó þeirrar skoðunar að arðsemismat eitt og sér ætti
að ráða forgangsröðun framkvæmda. Til þess væri málið of flókið og
snerti mismunandi hópa með mismunandi hætti .
|